Terug naar Afrika


Ik was hoogst verbaasd toen ik jaren geleden ontdekte dat de Tanzaniaanse familie waar ik logeerde, geen enkele prullenbak had. Later begreep ik dat dit kwam doordat alles er nog met de hand ging. Bij ons wordt bijna alles machinaal verwerkt en ingepakt, met oneindig veel afval tot gevolg. Ik wil graag terug naar een (vrijwel) afvalloos bestaan. Sinds twee weken volg ik daarom de tips die ik hier online voor kon vinden. Wat is het resultaat?

  • Ik heb katoenen broodzakken gemaakt, zodat ik mijn brood niet in plastic hoeft te kopen
  • Losse producten van de markt vervoer ik ook in katoenen zakken
  • Vochtige producten en kaas gaan mee in een plastic bak
  • Koekjes, spreads voor op brood, drankjes en tandpasta maak ik zelf
  • Zuivel koop ik in flessen via De Ceuvel bij ons in Amsterdam Noord
  • Ik ben mijn hervulbare pen weer gaan gebruiken
  • Een menstruatiecup had ik al

Melk en yoghurt in flessen zijn altijd volvet. Weet jij waar ik halfvolle melk in flessen kan vinden? Ook brood invriezen vind ik lastig. Plastic bakken nemen veel ruimte in. Kun je brood in broodzakken invriezen? En hoe lang kun je zelfgemaakte tandpasta bewaren? Ik heb nog veel vragen, maar ben wel bewuster geworden:

  • Ik let er nu op dat de kinderen hun dopper meenemen
  • Uit voorzorg koop ik voor hen snoep zonder verpakking op de markt
  • Tijdens een cursus heb ik een plastic pen geweigerd
  • Brochures over mijn favoriete sport heb ik in de winkel gelaten
  • Mijn man en ik kopen minder voedingsmiddelen die we niet echt nodig hebben
  • Verse kruiden vries ik in, zodat ik steeds kan pakken wat ik nodig heb

Nieuw leven voor een omslagdoek

De beste ‘tip’ komt eigenlijk van mijn familie uit Senegal. Alle lege potten, bakken, emmers en dozen bewaren zij voor een volgend gebruik. Heel praktisch en het stimuleert mij om niet al het plastic dat ik in huis heb te vervangen door duurzame producten. Dan consumeer ik alleen maar meer. In Senegal worden ook sjaals gebruikt om van alles in te verpakken. Zoals een warme lunch. De kleurige sjaal waar de pan met inhoud in zit, doet het ook goed als picknickkleedje. Als ik mijn oude ‘boubou’ (omslagdoek) uit Tanzania in doormidden knip en mooi afwerk, heb ik twee ‘sjaals’ waar ik van alles mee kan inpakken. Hartstikke leuk!

Heb jij hem al, de menstruatiecup?

“Ik heb een menstruatiecup voor ons besteld”, vertelde ik mijn dochter van zestien. “Ken je die?”, vroeg ik onnozel. Er verscheen een blij gezicht. Al haar vriendinnen hadden het er zo’n beetje over. Sommigen hadden hem al en de meesten beviel het goed. Kortom; zij was geïnteresseerd en ik was blij. Zo’n cup scheelt een hoop afval, en kosten.

Menstruatiecups zijn niet goedkoop, vaak boven de twintig euro per stuk. Ik had mazzel dat ik op een grouponactie stuitte; twee voor tien euro. Het duurde wel bijna twee weken voordat ik ze had. Met een schattig roze zakje erbij, om hem in op te bergen. Eerst even laten drogen, nadat je hem goed met zeep hebt gewassen.

Kies de juiste maat

Ik heb twee kinderen gekregen, maar ben klein en tenger. Daarom heb ik tegen het advies in een ‘small’ besteld. Dezelfde maat als mijn dochter; een goede keus. Deze is 7 bij 5 centimeter.

Breng hem goed in

Mijn dochter klaagde over het tuutje aan de onderkant. Dat voelde ze zitten. Je moet hem echter ver genoeg inbrengen, net als een tampon. Wat ik lastig vind is dat je hem een kwartslag moet draaien om hem open te klappen. Je brengt hem nameljk ingeklapt in. Heeft hij zijn normale vorm weer aangenomen en zit hij hoog genoeg, dan voel je hem niet zitten.

De menstruatiecup lekt niet

Omdat je de menstruatecup pas inbrengt wanneer je al ongesteld bent (geworden), lijkt het even alsof hij lekt. Dit is niet het geval. Inlegkruisjes zijn dus eigenlijk niet nodig, maar wel handig voor de eerste en de laatste dag. Wij hebben uitwasbare inlegkruisjes aangeschaft van het merk ImseVimse, die supergoed bevallen.

Eén exemplaar is voldoende

Je hebt er maar een nodig, omdat je de cup nadat je hem hebt afgespoeld meteen weer in kunt brengen. Je hebt hiervoor wel een toilet met wastafel nodig. Sommige cups worden geleverd met plastic doosje. Als deze goed sluit zou je hem hierin kunnen vervoeren tot je hem kunt omspoelen. Dan heb je er wel twee nodig. Als je er zeker van wilt zijn dat je cup schoon is, kun je hem om de paar maanden uitkoken.

Ik heb er maar een; hoe minder spullen, hoe beter. Voor vijf euro en twaalfvijftig voor drie herbruikbare inlegkruisjes, ben ik voorlopig voorzien en produceer ik op dit terrein geen afval: geweldig!

Het gaat om de weg ernaartoe

Hans Pillen maakt al veertig jaar Japanse theekommen en is nog steeds niet tevreden over zijn werk. Hoe kan het dat hij het nog steeds met plezier doet? Ik interviewde hem voor het onafhankelijke digitale keramiekmagazine De Kleine K.

“
Als kind had ik al gevoel voor klei. Op de middelbare school vond ik met je handen bezig zijn een fijne tegenhanger voor de bètavakken die ik volgde. Ik heb les genomen in draaitechniek en na een bezoek aan Japan wist ik dat ik chawan wilde maken. Dit zijn de kommen waaruit tijdens de Japanse theeceremonie matchathee wordt gedronken. De chawan wordt steevast goed bekeken en betast. Japanners waarderen de pottenbakkerskunst.

Uitstraling


Wat chawan betreft ben ik autodidact. Eerst draaide ik ze op de pottenbakkersschijf, maar na mijn lessen in de Urasenke theeceremonie bouw ik ze met de hand op. Door met de traditionele Japanse manier van theezetten bezig te zijn leer ik veel over de chawan. Dat hij een mooiste kant heeft die naar de gast wordt gedraaid. Dat hij niet te zwaar en in balans moet zijn. Tot aan de waarde die wordt gehecht aan het geluid dat de theeklopper maakt als hij in de kom wordt teruggelegd toe.



interview met toegewijd keramist
Hans: “Tijdens de theeceremonie leer ik veel over de chawan”

Als mijn kom de juiste vorm en grootte heeft, hol ik hem verder uit en werk ik de binnenkant nauwkeurig bij. Een gladde bovenrand, een rand aan de onderkant waar de theeklopper goed in past. Een ‘ziel’ in de bodem, voor restjes thee. De buitenkant laat ik wat het is. 
Ik heb ik het imperfecte leren waarderen; het heeft meer uitstraling.

Raku

Ik ben gefascineerd en geïnspireerd door Raku Chôjirô (? – 1589) die eenvoudige keramiek met een verweerd, gepatineerd uiterlijk maakte: raku. Hij was de pottenbakker van Sen no Rikyū, de theemeester van de Shogun en grondlegger van de welbekende Japanse Wabi-cha stijl die draait om eenvoud. 

Thee werd in die tijd gedronken uit dure, Chinese kommen. Rikyū vond dat dit anders moest. Hij heeft daarom alle accessoires rond de theeceremonie – van theehuis tot theedoosje – opnieuw ontworpen.

Mijn chawan bak ik in een houtskooloven. Onderin gaat een ongeglazuurde chawan. Deze krijgt een zwarte tekening doordat hij in contact komt met houtskool. Bovenin gaat een chawan met een zwarte of een transparante glazuur. Deze komt niet in aanraking met houtskool. Uit een zwarte chawan drink je koicha, een dikke matchathee.

 De transparante glazuur is bedoeld voor een rode chawan die een mooie zwarte tekening heeft gekregen. Deze wordt gebruikt voor usucha, een dunnere matchathee.


De weg


Een halve millimeter verschil in vorm maakt veel uit. Als je dit verschil onder de knie hebt, is je chawan nog niet perfect. Maar je kunt wel van genieten van je vorderingen. Volgens Japanse meesters heb je in een mensenleven niet genoeg tijd om een goede chawan te leren maken. Al helemaal niet als je niet in Japan bent geboren of geen Japanner bent. Het einde is nog lang niet in zicht. Dat geeft niet. Zoals de Japanners zeggen; de weg is de herberg. Het gaat om de weg ernaartoe.”

Dit is een voor mijn blog aangepaste versie van het interview dat in het oktobernummer van het digitale keramiekmagazine de kleine K is gepubliceerd.

Zelf tandpasta maken bespaart plastic

Je hebt vast wel eens gehoord dat je zelf je tandpasta kunt maken. Ik heb het geprobeerd. Het is niet moeilijk en je bepaalt zelf de smaak. Het voordeel ervan is, dat je precies weet wat erin zit en dat je er plastic mee bespaart.

Ik eet graag gezond en puur en gebruik ook het liefst schoonmaak- en verzorgingsproducten met zo min mogelijk toevoegingen. Ik heb daarom wel eens alternatieve tandpasta’s gekocht, maar daar zit vaak toch weer een schuimmiddel in. Dat hoeft van mij niet. Daarom, maar vooral omdat ik er plastic mee bespaar zie ik er wel wat in om mijn eigen tandpasta te maken. Via twitter kwam ik onderstaand recept tegen; makkelijk en duidelijk. Deze tandpasta laat je glazuur heerlijk fris en glad achter. De smaak bepaal je zelf door anijs- of muntolie te gebruiken.

Natriumcarbonaat

De basis van deze tandpasta is backing soda, ofwel zuiveringszout of natriumbicarbonaat. Natriumcarbonaat zit ook in speeksel. Het is basisch en neutraliseert het zuur dat bacteriën in het tandplak op je tanden produceren, waardoor het ontstaan van gaatjes tegengaat.

Plasticdieet

Deze maand doe ik mee met het plasticdieet van Opgemärkt. De eerste week kreeg ik de opdracht om plastic tasjes te weren. De tweede week moest ik het zonder plastic drinkflesjes doen en deze week is het de beurt aan koffie(to go)bekertjes. Easy peasy; ik neem altijd mijn eigen tas en dopper mee en koffie drink ik niet. Om toch een extra stap te zetten, maak ik voortaan mijn eigen tandpasta. Ik heb al een tandenborstel waarvan ik alleen de kop hoef te vervangen. Is mijn afsluitbare bakje tandpasta leeg, dan vul ik het gewoon weer aan en hoef ik geen plastic verpakking weg te gooien.